Science Guide

"Aha denk ik, ook dit IP is wel eens speelbal van de politiek". Kees Tetteroo hoort met Balkenende hoe Japan innoveert en probeert zijn koffer dicht te proppen.

Fysiek protest

We zijn drie dagen Japan, net als in Singapore een  robuust programma. Mijn lichaam protesteert tegen de wil van de geest. Maar we krijgen als leden van het Innovatieplatform zoveel energie van de bezoeken aan wetenschappers,  ondernemers en politici dat ik het ongemak vergeet.

Ook in Japan is er een opvallende vanzelfsprekendheid waarmee alle spelers in het publieke domein wetenschap  en technologie koppelen aan maatschappelijke thema's. Niet alleen voor oplossingen in de samenleving, maar ook om er geld mee te verdienen. Japanse bedrijven als Tejin, Shimadzu, Omron en Fuji, die we bezoeken  haken, daar op in. Zij stemmen hun fundamentele research deels af op gekozen overheidsthema's. Hun missies druipen van de corporate social responsibility. Lippendienst? Of een middel om samen te werken met kennisinstellingen?

De keuzen voor de overheidsthema's komen van de leden van de Council for Science and Technology Policy, het Japanse IP. Het maakt iedere 4 jaar een meerjarenplan in opdracht van het kabinet. Masuo Aizawa van de Council vertelt dat er drie fondsen zijn. Een voor fundamenteel onderzoek, een voor duurzame verbeteringen van het systeem en een groot competitief fonds om kennis om te zetten in innovatie.

Nieuwe premier, in Japan

Analoog aan onze sleutelgebieden voeren acht thema's de boventoon waarvan er vier prioriteit hebben: life science, ICT, milieu, nanotech en materialen. Er gaat heel veel geld in om. Publiek en private R&D zijn goed voor 3,62% van het BBP, in Nederland 1,67%.

Net als bij ons is de minister-president voorzitter. De komst van de nieuwe premier, Hatoyama, heeft meteen geleid tot aanpassing van het vierjarenplan. Hij zet stevig in op groene innovatie om de C02 uitstoot drastisch te verminderen. "Aha denk ik, ook dit IP is wel eens speelbal van de politiek".

De crisis leidt ook in Japan tot bezuinigingen. Maar innovatie wordt zoveel mogelijk ontzien. Iedereen ziet het als hét middel om uit het dal te komen. Het klinkt ons bekend in de oren: die boodschap zenden wij in ons land ook uit, met wisselend succes.

Kuyperiaanse sfeer

Tijdens de uitreiking van het eredoctoraat aan minister-president Balkenende  aan de Keio universiteit, 150 jaar geleden opgericht en ingericht naar Nederlands voorbeeld, bedenk ik dat ons land toe is aan een paradigma- verandering. Balkenende's verhaal - in Kuyperiaanse sfeer - over de noodzaak van internationale samenwerking inspireert me.

Nederland heeft zoveel kansen om zijn kennis en kracht op water, zorg, nanotechnologie, chemie, high tech materialen, creatieve industrie, voedsel uit te venten in bijvoorbeeld Azië. Maar het is bij ons een bord spaghetti, of noedels. Nu gaat niemand over alles en doet iedereen alles apart. .

Willen we internationaal als grote investeerder en als kennisland blijven meespelen dan moeten we echt kiezen. Nu betekent 'kiezen' dat we de rest ook blijven doen. Nee, ik wil echt kiezen. Als het kabinet en de Tweede Kamer via de motie-Hamer vinden, dat Nederland in de top 5 moet staan van meest competitieve landen, dan moet er met meer uithoudingsvermogen gekozen worden.

Urgentie en koffers

Wat is er daarvoor de komende 10 jaar nodig?
1. Doe een uitspraak over de  economische en sociale agenda van het land en vertaal die in stevige acties. De AOW-aanpak is er een van.
2. Breng samenhang en focus aan in wetenschap,  technologie en  innovatie; drijfveren voor verandering. Daardoor ontstaat er economisch perspectief waar Nederland over 10 a 15 jaar zijn geld mee verdient.
3. De urgentie om in te grijpen in de haperende economie moet omhoog.

De verschuiving van de internationale concurrentiekracht naar Azië noopt tot actie. We nemen alleen geen  receptenboek mee terug. Japanse en Singaporese organisatievormen kan je niet kopiëren. We zijn wel gesterkt in de acties die het Innovatieplatform al bedacht, bijvoorbeeld het halen van toptalent uit het buitenland, ons 1000 PHD plan.

Net als in Singapore zoekt ook het redelijk gesloten Japan naar buitenlands talent. Ons versterkingsplan van het Netherlands Foreign Investment Agency,  met o.a. meer specialisten, blijkt een schot in de roos. Japanners doen graag zaken met Nederland, inmiddels 400 jaar. Ze  beseffen dat open innovatie steeds belangrijker wordt en dat Nederlanders met hun open cultuur dat goed kunnen. Ze willen van ons leren.

Om de daad bij het woord te voegen nodigt delegatieleider Marjan Oudeman het Japanse Innovatieplatform uit naar Nederland. Ze zijn namelijk bovenmatig geïnteresseerd in onze kennis over vergrijzing. Hans de Boer begint meteen te fluisteren over matchmakingsessies. Een koe die we bij de horens moeten vatten.

Ik kijk naar mijn koffer en bedenk dat ik alle brochures,  powerpoints en andere documentatie onmogelijk in mijn koffer krijg gepropt. Dat wordt kiezen!