Science Guide

IP-lid Kees Teteroo houdt een dagboek bij van zijn reis met Balkenende en het IP naar Azië. "Ik word jaloers op de doorzettingskracht en uitvoeringsmacht die de publieke sector hier heeft."

Snelkookpan en 8 liter shampoo

Op donderdagochtend, 22 oktober heel vroeg zet ik voet op Singaporese bodem en binnen twee dagen worden wij leden van het Innovatieplatform bijgepraat over de kracht van dit kleine land in Zuid Oost Azië waar nu 4 miljoen mensen wonen.

Het bezoek onder leiding van premier Balkenende heeft veel van een snelkookpan. Alle ingredienten krijgen we voorgeschoteld van hoe  je een succesvolle hub moet maken voor innovatie, business en talent.

Ondernemers zijn gretig om in Azië te investeren. Een ondernemer legt het me simpel uit; een vrouw in Nederland gebruikt 8 liter shampoo per jaar: een vrouw in China nu nog 1 liter maar straks minstens net zo veel. Het grote aantal consumenten werkt op hem als een magneet.

Het valt mij op hoe consequent en hardnekkig alle organisaties en instellingen die we bezoeken - tot en met de media aan toe - die ene boodschap van Singapore als Gateway to Asia eensgezind uitdragen. Natuurlijk heeft dat van doen  met de centralistische overheid die zich hier een democratie noemt. Hoe je ook tegen deze regering aankijkt, ik word jaloers op de  doorzettingskracht en uitvoeringsmacht die de publieke sector hier heeft. Ze leiden de overheid als een succesvolle multinational. En ik zeg grinnikend tegen Robbert Dijkgraaf: "Hadden we in Nederland maar iets van die uitvoeringsmacht".

1 euro lokt 2 euro in plats van 1

De boodschap in Singapore is feitelijk simpel. Kies voor een beperkt aantal sectoren waar je publiek R&D geld in stopt. De keus daar is voor de komende jaren gevallen op: milieu en watertechnologie, biomedische wetenschap, interactieve en digitale media.

Maak vervolgens een strakke,  logistieke infrastructuur. Van koersbepalers, selecteurs van researchaanvragen, wervers van (buitenlands) talent tot aan  investeerders. En matchmakers die private instellingen verleiden mee te doen. Iedere publiek uitgaven Singaporese dollar lokt twee private uit. En die private dollars zijn niet per definitie voor toegepast onderzoek. Het bedrijfsleven is bereid mee te investeren in fundamenteel onderzoek.

In Nederland is de verhouding publiek privaat ongeveer 1 Euro op 1 Euro. Net als Singapore draagt het Innovatieplatform al jaren de boodschap uit om te investeren in een beperkt aantal sleutelgebieden. Dat beleid heeft succes blijkt, ook uit onze analyses.

Gezonde argwaan

Maar doet Singapore het beter dan wij? Ik vermoed van niet, ik ben gezond argwanend. Nergens is het zuiver rozengeur en maneschijn.  Collega Piet Borst vraagt Sir David Lane, chief scientist bij Biopolis, het lifescience en health cluster, waarom wetenschappers vanuit de hele wereld hier zo graag komen. Singapore koopt namelijk veel talent uit het buitenland. Wetenschappers zijn hier als het ware voetballers.

Wat is het verschil met Europa? "The dynamic. Everything is well organised, all the people are fully committed, performance driven and have a complete openness towards different groups. And especially the  commitment of the prime minister and his cabinet. They push the change and have real long term views".

Als intermezzo bezoek ik met minister Plasterk van OCW de Nederlandse school. Er wonen hier ongeveer 4000 Nederlanders. De 90 jarige school heeft een goed concept. Naast vier basisvakken: Nederlandse taal, rekenen,  lezen en Engels, geven ze de zaakvakken en de creatieve vakken op een projectachtige basis. De kinderen worden er in hoge mate bij betrokken. De school voedt de kinderen mede op tot burgers in een internationale context. De minister en ik zijn aangenaam verrast, al was het maar omdat we toegezongen worden door overwegend 400 kaaskoppen.

6 voorlopige conclusies

's Avonds ontmoeten we het lokale Innovatieplatform. Net als bij ons is de premier voorzitter maar er zijn verschillen. Ze hebben doorzettingsmacht omdat ze budget hebben en de hele logistieke wetenschappelijke en economische infrastructuur hangt onder hen. Meteen daarna ontmoeten we honderden ondernemers, wetenschappers en consultants. Ik vraag aan velen hoe productief de Singaporese filosofie is. Het antwoord is bondig: de boodschap wordt uitgedragen maar de uitvoering is weerbarstig. Ook zeggen ondernemers de overheid alleen zaken met je doet als je een  bewezen technologie hebt. Ze concurreren meer op prijs dan op de beste technologie.

Aan het ontbijt op vrijdag ontmoeten we Nederlandse ondernemers. Met name de consistentie van de overheid vinden ze hier aantrekkelijk. Ik trek voorlopig zes conclusies:

1. Je moet als land een lange termijn visie hebben van 15 jaar en die vasthoudend uitvoeren

2. Organiseer realiserings en uitvoeringsmacht in plaats van Nederlandse vermijdingsmacht

3. Vent je kracht in eigen land en daarbuiten consequent uit. Benoem waar je goed in bent

4. Zorg dat je internationale smaakmakers in Nederland houdt of krijgt. Als overheid moet je daarbij voelbaar, tastbaar en zorgend zijn

5. Formuleer je ambitie scherp. Nederland als Gateway to Europe zoals het Innovatieplatform al jaren uitdraagt

6. Zorg voor een goed functionerend financieel stelsel. Geef nieuwe R&D bedrijven een pionierstatus met fiscaal aantrekkelijke regelingen. Zorg dat het bankstelsel op orde is. Als ons vliegtuig om middernacht opstijgt naar Osaka in Japan bedenk ik dat we met de opsplitsing van ABN Amro een unieke handelsbank hebben verloren.